Evrim kuramının kurucusu Charles Darwin’e ait 15 binden fazla mektubu kapsayan Cambridge Üniversitesi arşivi, UNESCO’nun Dünya Belleği (Memory of the World) programına alındı. Daha önce çevrimiçi erişime açılan mektuplar, bu kararla birlikte insanlığın ortak bellek mirası olarak resmen tanınmış oldu.
Cambridge Üniversitesi tarafından yürütülen Darwin Correspondence Project kapsamında derlenen koleksiyon, Darwin’in 1822–1882 yılları arasındaki yazışmalarını içeriyor. Arşiv, Darwin’in düşünsel evrimini, bilimsel tartışmalarını ve kişisel dünyasını ayrıntılarıyla ortaya koyan en kapsamlı birincil kaynaklar arasında yer alıyor.
Araştırmacılar yaklaşık 50 yıldır Atlantik’in iki yakasında Darwin’in yazdığı ya da kendisine gönderilen mektupların izini sürüyor.
Son yıllarda gün yüzüne çıkarılan ve yeniden yorumlanan yaklaşık 400 mektubun da eklenmesiyle koleksiyon; Darwin’in HMS Beagle yolculuğu, “Türlerin Kökeni”ni yazma süreci ve yaşamının son yıllarını kapsayan geniş bir zaman aralığını belgeliyor.
ÖLÜMÜNDEN KISA SÜRE ÖNCE YAZDIĞI MEKTUP DA ARŞİVDE
UNESCO tarafından tanınan arşivde, Darwin’in pelvik ve abdominal cerrahinin öncülerinden Lawson Tait’e ölümünden kısa süre önce yazdığı mektup da bulunuyor. 13 Şubat 1882 tarihli mektupta Darwin şu ifadeleri kullanıyor:
Sevgili efendim, Doğum günümdeki nazik notunuz için size ve Bayan Tait’e teşekkür etmek için yazıyorum. Kendimi çok yaşlı bir adam gibi hissediyorum ve rotam neredeyse bitmek üzere.
Saygılarımla, Darwin.
Şubat 1882’de 73 yaşına giren Darwin’in sağlığı bu dönemde hızla kötüleşmesine rağmen bilimsel çalışmalarını sürdürdüğü belirtiliyor. Darwin’in, 19 Nisan 1882’deki ölümüne kadar amonyak karbonatının klorofil ve kökler üzerindeki etkileri, yeni şeker kamışı çeşitleri ve Solanum rostratum’da çapraz döllenme üzerine deneyler yürüttüğü aktarılıyor.
UNESCO kararıyla birlikte Darwin’in mektupları, yalnızca biyoloji tarihinin değil, modern bilimin düşünsel temellerinin de küresel bellek mirası olarak korunması altına alınmış oldu.
